نقش شوراها و دهیاران در توسعه پایدارروستاها
نقش شوراها و دهیاران در توسعه پایدارروستاها




نقش شوراها و دهیاران در توسعه پایدار روستاها

توسعه پایدار روستایی یکی ازاهداف اساسی سیاست گذاری های کل درهمه کشورها وبخصوص درایران است.چه روستاییان وهمچنین رابطه این ابعاد با محیط پیرامون می باشد.درسیستم جدید مدیریتی کشور،مدیریت روستاها به شوراها و دهیاری ها سپرده شده است .مدیریت روستایی درفرایند توسعه یک پارچه و پایدارنقش اساسی دارد.مدیریت روستایی درواقع فرایند سازماندهی و هدایت جامعه و محیط روستایی ازطریق شکل دادن به سازمان ها و نهادهاست.این سازمان ها ونهادها،ابزار یاوسایل تامین هدف های جامعه روستایی هستند هدف هایی که مردم آن راترسیم می کنند و می پذیرند.همچنین مدیریت توسعه روستایی فرایند چند جانبه ای است که شامل رکن مردم،دولت و نهادهای عمومی هستند.دراین فرایند بامشارکت مردم و از طریق تشکیلات و سازمان های روستایی برنامه ها وطرح های توسعه روستایی تدوین و اجراگردیده وتحت نظارت و ارزشیابی قرارمی گیرد(رضوانی،211:386)



نقش شوراها و دهیاران در توسعه پایدار روستاهاتوسعه پایدار روستایی یکی ازاهداف اساسی سیاست گذاری های کل درهمه کشورها وبخصوص درایران است.چه روستاییان وهمچنین رابطه این ابعاد با محیط پیرامون می باشد.درسیستم جدید مدیریتی کشور،مدیریت روستاها به شوراها و دهیاری ها سپرده شده است .مدیریت روستایی درفرایند توسعه یک پارچه و پایدارنقش اساسی دارد.مدیریت روستایی درواقع فرایند سازماندهی و هدایت جامعه و محیط روستایی ازطریق شکل دادن به سازمان ها و نهادهاست.این سازمان ها ونهادها،ابزار یاوسایل تامین هدف های جامعه روستایی هستند هدف هایی که مردم آن راترسیم می کنند و می پذیرند.همچنین مدیریت توسعه روستایی فرایند چند جانبه ای است که شامل رکن مردم،دولت و نهادهای عمومی هستند.دراین فرایند بامشارکت مردم و از طریق تشکیلات و سازمان های روستایی برنامه ها وطرح های توسعه روستایی تدوین و اجراگردیده وتحت نظارت و ارزشیابی قرارمی گیرد(رضوانی،211:386)

مفهوم توسعه پایدار روستایی

توسعه یک مفهوم چند بعدی و دارای ارزش است. یعنی توسعه جریانی است چند بعدی و پیچیده که درخود تجدید سازمان وسمت گیری متفاوت کل نظام اقتصادی_اجتماعی رابه همراه دارد.علاوه برافزایش و بهبود درمیزان تولید و درآمد،شامل دگرگونی اساسی درساخت های نهادی ،اجتماعی ،اداری و همچنین ایستارها و وجهه نظرهای عمومی مردم است،توسعه دربسیاری موارد حتی عادات و رسوم و عقاید مردم را نیز دربرمی گیرد(lehman،1979:9)(به نقل ازازکیا27:1384).این تعریف ازتوسعه بربهبود و دگرگونی اساسی ساختارهای سنتی تاکید دارد امامفهومی که باید مورد توجه قرارگیرد این است که توسعه و دگرگونی باید به گونه ای باشد تا همه ابعاد ساخت ها دراین توسعه لحاظ گردد.چیزی که درتوسعه پایداربه آن توجه ویژه ی شده است.

توسعه پایدارروستایی عبارتست ازوحدت میان ابعاداجتماعی ،اقتصادی،فرهنگی و زیست محیطی به منظور بالابردن سطح معیشت ورفاه مردم روستایی است.درتوسعه پایدارروستایی توجه به عوامل زیست محیطی ازاهمیت بسیاری برخوردار می باشد.

نقش شورا اسلامی و دهیاری ها درتوسعه پایدار روستایی تشکیل شوراهای اسلامی درنواحی روستایی،اقدامی بسیار موثردرفرایند مردم سالاری ومشارکت مردم درسرنوشت خویش محسوب می شود.درنواحی روستایی که درچند دهه اخیرخلا مدیریت وجود داشت،تشکیل شوراهای تاسیس دهیاری اهمیت بسیاربیشتری نسبت به نواحی شهری دارد،چراکه شوراها توانسته اند خلا مدیریت رادرروستاها پرکنند.(رضوانی،222:1383).شوراهای اسلامی به عنوان یک نهاد قانون گذاری در مقیاس کوچک و محلی می توانند کمبودهای موجود در روستای خویش رابه خوبی شناخته و نسبت به آنها برنامه ریزی نمایند وحتی درانعکاس موانع و مشکلات توسعه روستای مربوطه را به شورای بخش می نمایند تا تصمیم گیری های لازم به این مشکلات دررده های بالای مدیریتی انجام گیرد.

تشکیل شوراهای اسلامی روستایی اقدام بسیار موثردرفرایند مشارکت مردم در توسعه نواحی روستایی محسوب می شود،ولی ازآنجا که شوراها یک نهاد مشورتی و نظارتی است.بدون تشکیلات اجرایی ناقص است و نمی تواند وظایف خودرابه انجام دهد، کما اینکه شوراهای اسلامی روستایی تشکیل شده درسال های اولیه بعداز پیروزی انقلاب نیزبه دلیل نداشتن واحدهای اجرایی موفقیت چندانی نداشتند.خوشبختانه قانون گذار به این نکته مهم توجه داشته ودرقانون شوراها،تشکیل دهیاری رانیز پیش بینی کرده است(همان).

نقش مردم درتوسعه پایدارروستایی

توسعه مفهومی است که درباره بهبود زندگی مردم مطرح می باشد و وابسته به مردم است.توسعه روستایی فرایند افزایش انتخاب مردم،گسترش مشارکت مردم،توانا سازی مردم برای تصمیم گیری درشکل دهی فضای خویش،افزایش رفاه و خوشبختی،گسترش فرصت هاوظرفیت های بالقوه،تواناسازی همه بویژه زنان ،فقرا،کشاورزان خرده پا و...سازماندهی فضای خویش و توانا سازی برای انجام کارگروهی است(رکن الدین افتخاری.1382).

همه برنامه های توسعه ای برای مردم و بهره مندی مردم انجام می گیرد به گونه ای که کانون توسعه مردم می باشد پس توسعه بامردم و برای مردم است.باتوجه به ابعاد توسعه پایدارروستایی نقش مردم رادرفرایند پایدارتغییرات ابعاد اجتماعی ،اقتصادی،فرهنگی وزیست محیطی بسیاربالاست. اگرچه مردم به باورتغییردراین ابعاد دست یابند و درجهت استفاده ازاین تغییرات درجهت رفاه و افزایش بهره مندی خوداستفاده نمایند می توان به یک توسعه پایدارامیدواربود.بطورمثال اگرمردم به مسئله حفظ محیط زیست اهمیت نداده ودرجهت آلودگی آب وخاک و تخریب محیط زیست عمل نمایند دیگرنمی توان ازتوسعه پایدارروستایی سخن گفت.

حرکت توسعه روستایی به سمت پیشرفت انسان ها و امکانات جهت گیری شده است.بنابراین ایجاداین انگیزه درساکنان منطقه که خودشان شروع به حرکت و ابداع نمایند.یکی ازشرایط های اساسی و مهم است.یکی ازابزارنیل به این مقصود را می توان درتشکیل گروهای سازمان دهی شده مانند تعاونی های کشاورزی شوراهای محلی وانجمن های روستایی یافت ابزاری که می توان چندین هدف رادنبال کند.تشکیل این گروه برای اعضا آن هاست.درحالی که ازسوی دیگر،اعضای این گروه هابرای دولت وارگان های وابسته به آن به مثابه مشاوره قابل دسترسی هستند(مهندسان مشاورازdhvهلند1371).

نقش روابط تعاملی شوراها و دهیاری و روستاییان درتوسعه

پایدارروستایی

باتوجه به ابعاد توسعه پایدارروستایی ونقش محوری انسان دراین فرایند،همکاری وتعامل بین مردم وشوراها ودهیاری ضروری است.درتوسعه پایدارنقش پایدارنقش مردم ودهیاری وشوراها بازشناخته شد.و برای رسیدن به این توسعه پایدارهمکاری و تعامل مردم و شوراها ودهیاری ازاصول کلیدی به شمارمی رود و با نگاهی به قانون وظایف واختیارات شوراها ی اسلامی نقش شورا درتوسعه ی روستایی به خوبی مشخص است.ازجمله درمواردی ازقبیل :

_بررسی وشناخت کمبودها،نیازها ونارساییهای روستاوتهیه طرح وپیشنهادهای اصلاحی و عملی.

_جلب مشارکت و همکاری عمومی درامورفرهنگی و دینی.

_نظارت و پیگیری دراجرای طرح های عمرانی مخصوص روستاها.

_همکاری با مسئولان برای احداث واداره وبهره برداری ازتاسیسات عمومی.

_شناسایی مشکلات فرهنگی ،ورزشی و آموزشی روستاها و پیشنهاد به مسئولین.

_تلاش برای حفظ و نگهداری بناهای فرهنگی ،ورزشی و هنری و گلزارشهدای روستا.

_همکاری درحفظ بناهاو آثارتاریخی و محوطه های تاریخی_فرهنگی.

موارد فوق نقش شوراها را درتوسعه روستایی نشان می دهد.

همچنین با مروری به وظایف دهیاری ها به عنوان بازوی اجرایی شوراها مطرح می باشند نقش این ها نیزدرتوسعه روستامشخص است.

دهیاری ها از بدو تشکیل تاکنون بااستفاده ازهمیاری و مشارکت مردم و کمک های دولت به منظور رفع نیازمندی های عمومی ،جمع آوری زباله،ارائه خدمات عمومی و توسعه معابر اقداماتی انجام داده اند.اجرای طرح هادی،برنامه خدمات عمومی و برنامه خدمات اجتماعی_اقتصادی_سه فعالیت عمده دهیاری ها را تشکیل می دهد(رضوانی،230:1383)

این سه فعالیت عمده دهیاری ها درچارچوب توسعه روستایی قرارمی گیرند.همچنین درماده 10 قانون وظایف دهیار و دهیاری به وظایف دهیار درتوسعه پایدارروستایی واداره روستا بطور مبسوط پرداخته شده است.

دربازبینی وظایف می توان و اختیارات شوراها و دهیاری این نکته روشن می گردد که شوراها وظیفه شناخت ورسیدگی به مسائل جامعه روستایی را دارند وبرای این کمبودها ومشکلات طرح و برنامه ای می ریزند و وظیفه دهیاری اجرای این مصوبات شوراهاوظایف جانبی دیگری که قانونگذار برعهده وی قرارداده است.دراین دو وظایف می توان ازهمکاری و قابلیت های مردمی استفاده کرد.

نتیجه گیری

اگر مقوله پایداردررابطه با اثرات نامطلوب توسعه دراکولوژی ومحیط زیست،توزیع نابرابر درآمد و فشارهای وارده برمنابع طبیعی و همچنین مقطعی بودن و عدم توانایی درتداوم روند توسعه و...دانست (طالب،1376_103،102)شوراها و دهیاری ها با توجه به وظایف خویش با راهنمایی وهمکاری مردم،آنها رابه سمت حفظ محیط زیست سوق داده ودرزمینه توزیع نابرابر درآمدها را ترغیب فعالیت های سودآورمی کنند.نقش دهیاری و شوراها درمدیریت توسعه روستایی به طو وشخص دروظایف آنهاآورده شده است ومکانیسمی که بایداین نهاد مدیریتی ازآن استفاده نمایدمشارکت خودجوش باحسابگرانه مردم و استفاده ازاین نیروی تاثیر گذاراست.

اگرزمینه های توسعه پایداررادربخش های زیست محیطی،فعالیت های اقتصادی و فعالیت های اجتماعی و فرهنگی درنظر بگیریم در این بخش هازمینه های همکاری و تعامل گسترده ای بین دهیاری ،شوراومردم می تواندبرقرارباشد.چراکه زمینه فعالیت های فوق بامشارکت مردم و آموزش و کانالیزه کردن این نحوازمشارکت بسیار یافتنی و سهل است .مدیریت روستاهامی تواند با آموزش مردم و تشکیل گروه های مختلف محلی،ngoهای محلی،تشکیل کمسیون های مختلف زمینه رابرای روحیه تعامل،تحمل مشارکت گروهی و ایجاد اعتماد به نفس برای روستاییان می تواند کارساز باشد.یعنی استفاده ازمشارکت گسترده همه دریک نظام مدیریتی و سیستمی با استفاده ازامکانات دولت و مردم و همچنین تسهیلگری مدیران روستایی می باشد.

ولی ا.. رستمی علیزاد

ماخذ .

1-ازکیامصطفی(1384)،مقدمه ای بر جامعه شناسی توسعه روستایی،تهران ،اطلاعات

2-رضوانی ،محمدرضا(1383)،مقدمه ای بربرنامه ریزی توسعه روستایی درایران ،چاپ اول،تهران:نشرقومس

3-رکن الدین افتخاری،عبدالرضابدری،سیدعلی(1382)،دیدگاه توسعه پایدار،فصلنامه مدرس ،شماره29دانشگاه تربیت مدرس.

4-منهدسین مشاورdhvازهلند(1375)،رهنمودهایی بربرنامه ریزی مراکز روستایی،جهادسازندگی